Ynghylch

Mae partneriaeth Tir Canol wedi cyd-gynhyrchu’r darn hwn o waith gyda thrigolion cymuned Dyfi i gasglu gwybodaeth allweddol am a . Mae’r llawlyfr hwn yn archwilio hanes a daearyddiaeth arfordir Dyfi, ei gynefinoedd a’i rywogaethau, a pham ei fod mor unigryw.

Fel cymuned, mae angen i ni baratoi ein hunain ar gyfer y newidiadau parhaus i’n harfordir. Rydym yn gobeithio y gall y gwaith hwn fod yn adnodd i unigolion sydd â diddordeb mewn cael rhagor o wybodaeth, ond mae hefyd yn wahoddiad i ymuno â ni yn ein hymgyrch i gefnogi diwylliant, cymunedau a thirwedd y lle unigryw hwn.

Nodiadau a chydnabyddiaethau’r prosiect

Mae’r prosiect wedi cael ei gefnogi a’i hwyluso gan Tir Canol, mewn partneriaeth arweiniol â’r RSPB. Mae’n cael ei ariannu gan y rhaglen Rhwydweithiau Natur, sy’n cael ei darparu gan Gronfa Treftadaeth ar ran Llywodraeth Cymru.

Mae Tir Canol yn dod â phobl at ei gilydd i warchod, adfer a chysylltu tirweddau a chymunedau Canolbarth Cymru. Mae’n cynnal ymchwil a datblygu, gan ddyfnhau eu dealltwriaeth i gefnogi a siapio canfyddiadau a pholisi yn y broses.

Mae’r bartneriaeth yn cynnwys

Hannah Scrase
Sandra Bendelow
Dafydd Morris Jones

Cenhadaeth Tir Canol yw cyfuno gwybodaeth leol, gwyddoniaeth a gweithredu cymunedol i greu mannau sy’n llawn natur ac sy’n cynnal bywyd gwyllt, bywoliaeth a llesiant pobl. Drwy gydweithio a gweithredu gyda phwrpas, gallwn siapio tirwedd lle mae pobl a natur yn ffynnu ochr yn ochr.

Mae Tir Canol wedi datblygu o wersi a ddysgwyd o’r prosiect O’r Mynydd i’r Môr a gan yn 2018. Treuliodd partneriaid O’r Mynydd i’r Môr ddwy flynedd yn gwrando ar anghenion a phrofiadau bywyd y cymunedau yn yr ardal o amgylch y tir a’r môr.

O’r trafodaethau hynny, daeth themâu allweddol yn deillio o gydweithio â chymunedau lleol ar hyd arfordir Dyfi a Mynyddoedd Cambria uchaf i’r gogledd o afon Rheidol. Arweiniodd hyn at gynhyrchu glasbrint y gallai’r partneriaid weithio ohono gyda’i gilydd.

Canlyniad y trafodaethau hynny yw’r llawlyfr hwn, Newid Llanw. Ochr yn ochr â’r llawlyfr hwn, mae Tir Canol yn cynnal rhaglen bedair blynedd, Cynnal Cymru (sy’n cael ei hariannu gan Sefydliad Esmée Fairbairn), yn seiliedig ar themâu a ddaeth i’r amlwg o’n glasbrint.

Mae’r gwaith hwn, sydd wedi’i gyd-ddylunio ac sy’n canolbwyntio ar y gymuned, yn cefnogi’r gwaith o ddatblygu’r bartneriaeth a’i llywodraethiant yn y dyfodol.

Mae hefyd yn darparu cyfres o brosiectau sy’n cefnogi:

Ffermwyr yn plannu cnydau ar raddfa caeau
Artistiaid Preswyl
Cynllun rheoli llifogydd gyda grŵp
Llifogydd Tal-y-bont
Cynllun gweithredu Coetir Dyfi gyda’n Swyddog
Natur (ac mewn partneriaeth â Coed Cadw).

Ein cyllidwyr

Hoffem ddiolch i’n cyllidwyr, y rhaglen Rhwydweithiau Natur, sy’n cael ei darparu gan y Gronfa Dreftadaeth ar ran Llywodraeth Cymru, am ariannu’r rhaglen Newid Llanw.

Diolch o waelod calon i’n holl gydweithwyr

Hoffem ddiolch i bawb a fu’n rhan o’r gwaith o greu’r llawlyfr hwn: y grŵp cyd-ddylunio, y bobl sydd wedi cymryd rhan yn y gweithdai a’r rhai a gyfwelwyd sydd wedi rhoi o’u hamser, eu gwybodaeth a’u harbenigedd. Diolch i haelioni a chalon fawr cymuned Dyfi rydym wedi gallu cynhyrchu’r llawlyfr hwn.

Hwyluswyd y prosiect gan reolwr rhaglen Tir Canol Alice Briggs, gyda chefnogaeth Sophie Hadaway ac artist ein prosiect Kirsti Davies. Rydyn ni’n ddiolchgar am yr holl gefnogaeth a roddwyd gan Ben Porter, Rosie Slay a Victoria Aderele o dîm Tir Canol, ein cydweithwyr ym Mhen Llŷn a’r Sarnau, a’n holl gydweithwyr yn yr RSPB, yn enwedig Amy Owens yn y tîm codi arian. Gyda diolch i Naomi Heath, Sara Perry, Fern Towers a Suzy West am eu gwaith yn ystod camau cynharach y prosiect. Darparwyd gwasanaethau cyfieithu ar y pryd gan George Jones a Dafydd Morris Jones. Gyda diolch i Josh Cooper am ganiatáu’n hael inni ddefnyddio ei ffotograffau yn y llawlyfr hwn.

Rydyn ni hefyd yn ddiolchgar iawn i bawb a rannodd eu gwybodaeth yn ystod ein gweithdai: Dave Anning; Neil Storkey; Fiona Walker; Peter Dennis; Catrin O’Neill; Mark Macklin; Ian Hewins; Derek Nixon; Fiona Edwards; Ruth Edwards; Ruth Packham; Ffion Raynor; Joe Hope; Mick Green; Cathy Piquemal; Angharad Owen (Network Rail); Alex Arnall a Sarah Thomas.

Y prif awduron oedd:

Pennod 1: Neil Storkey ac Alice Briggs
Penodau 2, 3 a 9: Yr Athro Mark Macklin, Prifysgolion Lincoln a Chaerwysg
Pennod 4: Fiona Walker; Peter Dennis; Dave Anning, RSPB Ynys-hir; Carol Fielding, Cyfoeth Naturiol
Cymru; a Ben Porter, Tir Canol; Alison Palmer Hargrave a Seren Harris
Pennod 5: Caryn Le Roux, Llywodraeth Cymru, a chydweithwyr o Cyfoeth Naturiol Cymru
Pennod 8: Kirsti Davies a Catrin OáNeill, yn cynnwys cyfweliadau gydag aelodau o gymuned Dyfi;
ffotograffiaeth gan Dan Jones a Ben Porter

Rydym yn ddiolchgar o fod wedi gweithio gydag Ed Drewitt a Louisa Aldridge ar werthuso’r prosiect hwn. Mae’r gwerthusiad ar gael i’w ddarllen fel adroddiad ar wefan Tir Canol.

Mae’r llawlyfr hwn wedi cael ei ddylunio gan y tîm talentog yn Everglow – diolch i Dan Sargent, Rhi Leedam, Jen Burns, Holly Ingram ac Amy Garrett-Williams.

Rydyn ni’n gobeithio y bydd y llawlyfr hwn yn dod yn adnodd ymarferol: adnodd sy’n ein galluogi i ofyn cwestiynau gwell, paratoi’n fwy effeithiol a phwyso am y cymorth sydd ei angen arnom i addasu ein systemau ar gyfer yr hyn sydd i ddod. Mae rhannu gwybodaeth yn fath o wydnwch.

Bottlenose dolphin (Tursiops truncatus) © Peter Evans

Mae partneriaeth Tir Canol wedi cyd-gynhyrchu’r darn hwn o waith gyda thrigolion cymuned Dyfi i gasglu gwybodaeth allweddol am a . Mae’r llawlyfr hwn yn archwilio hanes a daearyddiaeth arfordir Dyfi, ei gynefinoedd a’i rywogaethau, a pham ei fod mor unigryw. Ochr yn ochr â’r llawlyfr hwn, mae Tir Canol yn cynnal rhaglen bedair blynedd, Cynnal Cymru (sy’n cael ei hariannu gan Sefydliad Esmée Fairbairn), yn seiliedig ar themâu a ddaeth i’r amlwg o’n glasbrint.